Dziś mija 80 lat od rozpoczęcia odbudowy polskiego przemysłu motocyklowego. Tak narodził się powojenny Sokół 125

Powrót Sokoła. Jak narodził się pierwszy polski motocykl po II wojnie światowej?

Przedwojenny Sokół był symbolem polskiej motoryzacji. Produkowane przez Państwowe Zakłady Inżynierii modele 600 RT i 1000 CWS służyły zarówno wojsku, jak i cywilom. Wybuch II wojny światowej we wrześniu 1939 roku zakończył jednak ich produkcję, a zniszczenie krajowego przemysłu sprawiło, że po wojnie wszystko trzeba było budować od podstaw.

Decyzję o odbudowie polskiego przemysłu motocyklowego podjęto 1 lipca 1946 roku. Założenie było proste – kraj potrzebował taniego i prostego środka transportu, dlatego postawiono na motocykl klasy 125 cm³. Prace konstrukcyjne rozpoczęły się jeszcze w tym samym roku. Za podwozie odpowiadał Wydział Motocyklowy Centralnego Biura Technicznego w Warszawie, natomiast silnik opracowano w oddziale CBT w Bielsku-Białej. W ciągu zaledwie pięciu miesięcy zbudowano pierwsze prototypy.

Przełomowym momentem był 22 lipca 1947 roku, kiedy dwa prototypowe motocykle Sokół 125 M01 zaprezentowano w Ministerstwie Przemysłu i Handlu. Pokaz zakończył się sukcesem – zapadła decyzja o uruchomieniu produkcji seryjnej w Państwowych Zakładach Samochodowych nr 2 przy ulicy Mińskiej w Warszawie. Produkcja ruszyła w marcu 1948 roku, a trwała do końca 1950 roku. W tym czasie powstało około 2000 egzemplarzy, co czyni go obecnie bardzo ciekawym kąskiem u kolekcjonerów.

Choć nazwa nawiązywała do legendarnych przedwojennych maszyn, nowy Sokół był zupełnie inną konstrukcją. Bazował na niemieckim DKW RT 125 – motocyklu, którego dokumentacja po zakończeniu wojny była kopiowana przez producentów na całym świecie. Polski zespół zastosował jednak własną ramę oraz krajowy osprzęt, dostosowując motocykl do jakości dostępnych wówczas materiałów i paliw. No, takie były czasy.

Dane techniczne Sokoła 125 M01

• Lata produkcji: 1948–1950
• Liczba wyprodukowanych egzemplarzy: około 2000
• Silnik: jednocylindrowy, dwusuwowy S01, chłodzony powietrzem
• Pojemność skokowa: 123 cm³
• Średnica × skok tłoka: 52 × 58 mm
• Stopień sprężania: 6,0:1
• Moc maksymalna: 4 KM (3,0 kW) przy 4250 obr./min
• Moment obrotowy: 10 Nm (ok. 7,4 lb-ft) przy 3000 obr./min
• Gaźnik: Amal E68/16
• Skrzynia biegów: 3-stopniowa, sterowana nożnie
• Napęd końcowy: łańcuch
• Instalacja elektryczna: 6 V z iskrownikiem-prądnicą, bez akumulatora
• Rama: stalowa, pojedyncza kołyskowa
• Przednie zawieszenie: widelec trapezowy
• Tylne zawieszenie: sztywne
• Koła: 19 cali
• Masa własna: około 75–80 kg
• Dopuszczalne obciążenie: 130 kg
• Pojemność zbiornika paliwa: 10 litrów
• Prędkość maksymalna: 67 km/h
• Średnie zużycie paliwa: około 2,8–3,0 l/100 km.

Sokół 125 nie miał osiągów swoich przedwojennych poprzedników, ale jego znaczenie dla polskiej motoryzacji było ogromne. To właśnie od tego modelu rozpoczęła się odbudowa krajowego przemysłu motocyklowego. Doświadczenia zdobyte podczas jego produkcji wykorzystano później przy rozwoju motocykli SHL, WFM, WSK oraz Junak. Choć produkowano go zaledwie przez trzy lata, Sokół 125 na trwałe zapisał się w historii jako pierwszy polski motocykl seryjnie wytwarzany po II wojnie światowej. A dziś, 1 lipca 2026 roku, mija okrągłe 80 lat od tej przełomowej decyzji.